İnceleme: Karamazov Kardeşler

Bilim Rehber Kaynağı

İnceleme: Karamazov Kardeşler

karamazov kardeşler

karamazov kardeşler

Kitap Değerlendirmesi:

Yazar: Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

Yayınevi / Basım Yılı: İş Bankası Kültür Yayınları (2007)

Alanlar: Dünya Klasikler, Felsefe, Psikoloji

İnceleme:

Elinize bir kitap aldığınızda genellikle bu  kitabın size belirli bir konuda katacağı artıları düşünerek sayfaları çevirmeye başlarsınız. Bu bazen astronomi olabilir bazen felsefe olabilir bazense sadece hikayenin akışına kapılıp gidersiniz. Ama bir gün elinize bir kitap alırsınız ve sayfaları bitirip kapağını kapattığınızda bir felsefe kitabı, bir dini metin, hukuk sistemi eleştirisi okuduğunuzu hissettiğinizde, bir kitaptan bu kadar şey öğrenmenin hayranlığı içerisin de, belki de siz de benim gibi bu kitabı dünyanın en iyi kitabı ilan edebilirsiniz.

Kitabın hikayesinden kısaca bahsetmek gerekirse; kitap ağır bir aile dramı içeriyor. Kendi keyfine düşkün sorumsuz, egoist bir baba olan Fyodor, tıpkı babası gibi kadın düşkünü büyük oğlu Dimitri, Nihilist İvan, ruhunu tanrıya adamış küçük ve belki de babasına karşı kin beslemeyen tek çocuk olan Aleksey. Bunun yanı sıra romanda Smerdyakov gibi sürprizler de mevcut ama bunu okurun kendisinin keşfine bırakmak daha doğru olur. Tüm roman boyunca baba ile en büyük oğlu Dimitri‘nin arası kadın ve miras meseleleri yüzünden gergindir. Bu gerginlik gaddar baba Fyodor‘un katledilmesi ile son bulur fakat bu sefer hikaye kendisine bir katil aramaya başlar.

Roman 1878-1880 yılları arasında Rus yazar Dostoyevski tarafından ölümüne 4 ay kala tamamlanmıştır. Roman da geriye kendinden birçok parça bırakan yazar, belki de kendi babası ile yaşadığı sıkıntılı hayatın hesaplaşmasını bu eserinde yapar. Birçok görüşe göre romandaki oğullar Dimitri, İvan ve Aleksey,Dostoyevski‘nin hayatının bölümlerini yansıtmaktadır. Sürgün yıllarında bir Dimitri, üniversite yıllarında entelektüel bir İvan ve son olarak yaşı ilerledikçe olgunlaşıp dine dönerek bir Aleksey olmuştur yazar. Her romanında olduğu gibi bu romanında da uzun uzun ruh ve psikoloji betimlemeleri ile okuyucuyu kendine hayran bırakmıştır.

Kitap, nörolog Freud‘un da dahil olduğu bir kitle tarafından içinde bulunan psikolojik analizler sayesin de dünyanın en iyi romanı olarak adlandırılır. Bu kadar felsefik, psikolojik bakış açısının yanın da romanın en çok dikkat çeken yönü ise değindiği dini konular ve kitabın içindeki din felsefesidir. Kitabın yazıldığı dönemlerde Rusya’da popülerleşen Nihilizm etkisini, İvan karakteri ile okuyucuya hissettirmektedir. Hiçliğin ateşli taraftarı İvan ve tanrısına kendisini kurban etmiş Aleksey arasındaki konuşmalarda Dostoyevski‘nin belki de dine bakış açısının ipuçlarını yakalayabiliriz. Roman temelde gaddar otoritenin (baba) çocuklarına yaptığı zulümler sonucu aralarının gerilmesini konu alsa da İvan‘ın verdiği örneklerle  aslında kulunun acı çekmesine göz yuman Tanrı ile kulu arasındaki geriliminin simgelemesini yapmaktadır.

Kitaptan bir bölüm olan ‘Büyük Engizisyoncu’nun ünü o kadar yayılmıştır ki bu bölüm kitaptan ayrı olarak basılıp satılmıştır. Ivan‘ın yazdığı ve sözlü olarak kardeşi Aleksey‘e anlattığı bu hikaye insana gerçekten bağlılığımızın tanrıya mı yoksa tanrının ismini kullanarak üstümüzde otorite kuran kurumlara mı ? diye sorgulatmaktadır. Hikayede dünyaya tekrar inen İsa‘nın kilise tarafından hapsedilmesi ve yakılmak istenmesi anlatılıyor. İsa ile engizisyoncu arasındaki diyaloglarda, kilisenin, İsa‘ya dini seçip seçmeme iradesini insanlara bırakmasının yanlış olduğunu bu yüzden bu iradeyi insanlardan aldıklarını söylediklerini görüyoruz. Hikaye içerisinde şeytan tarafından 3 kere kandırılmaya çalışılan İsa‘ya karşı ise engizisyoncu hep şeytanı haklı bulduğunu ve insanlığın rahatı için şeytana kölelik ettiğini itiraf etmektedir. Bu belki de roman içerisinde Dostoyevski‘nin en ağır eleştirisini kiliselere yaptığının açık bir kanıtıdır.

Yazar Hakkında:

Dostoyevski, 1821’de Moskova’da doğmuştur. Babası ile çatışmalı bir hayat yaşayan yazar, Petersburg’a Mühendislik eğitimine gittikten sonra babasını bir daha görmemiştir. Çok çalkantılı bir hayat yaşayan Dostoyevski, develete karşı hareketlerde bulunduğu gerekçesi ile  tutuklanmış ve sürgüne yollanmıştır. Kurşuna dizilmekten son anda kurtulan yazarımız ölümüne 4 ay kala en büyük eseri Karamazov Kardeşleri yazmıştır. Birçok popüler esere sahiptir ve bunlardan en çok bilinenleri Suç ve Ceza, Kumarbaz, Budala ve Yer Altından Notlar gibi kitaplarıdır. Ölüm nedeni ise ciğerinde bulunan bir kanama idi. Yazdığı romanlarla dünyayı derinden etkileyen bu yazarın cenaze töreni de kendisine layık bir şekilde, kitlelerin katılımıyla olmuştur.

Kitap Arka Kapağı Yazısı:

Dostoyevski, yaşamının son yıllarında başyapıtı Karamazov Kardeşler‘i tamamladığında, Rus yazınında ‘felsefe düzeyinde roman-tragedya denen türün de temelini attığının bilincinde değildi. Dostoyevski‘nin yaşam birikiminin tümünü ve sanat gücünün doruğunu içeren bu roman, gerçekte insanı insan yapan ne varsa, onlara adanmış bir destan niteliğini taşır. Yazar, hiçbir romanında “Karamazov Kardeşler“de olduğu denli insan ruhuna inmemiş, insanoğlunu bu denli kesitler biçiminde, içgüdülerinin ve istencinin tüm görünümüyle sergilenmiştir. Bir aileyi konu alan ve bir felaketler zinciri olarak gelişen olay örgüsü, bireysel öğelerin yanı sıra, ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısındaki Rus toplumunu da geçirdiği sarsıntıların tümüyle, dünya edebiyatında bir eşi daha bulunmayan bir sanat aynasından yansıtır.

Kaynakça:

https://www.idefix.com/Kitap/Karamazov-Kardesler-Hasan-Ali-Yucel-Klasikleri/Edebiyat/Roman/Dunya-Klasik/urunno=0000000240595

https://tr.wikipedia.org/wiki/Fyodor_Dostoyevski

 

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir